"A z mojego strachu wyrosną kwiaty..."

Myślenie magiczne u dzieci jest zjawiskiem powszechnym, naturalnym, będącym etapem rozwoju myślenia. W teorii Jeana Piageta pojawia się w okresie myślenia przedoperacyjnego (intuicyjnego), przypadającego na 3.–7. rok życia. Według koncepcji Jana Mazurkiewicza myślenie magiczne jest związane z okresem prelogicznym oraz powstaniem dynamizmu poznawczo-uczuciowego. Myślenie to nie uwzględnia praw przyrody ani logiki, porządku czasu i przestrzeni. Dziecko nadaje przedmiotom cechy ludzi i zwierząt (animizm), zwierzęta wyposaża w przymioty typowe dla człowieka (antropomorfizm) oraz poszukuje przyczynowych wyjaśnień wszystkich procesów w otaczającym świecie (artyficjalizm). Tego rodzaju partycypacje i inne formy dziecięcego myślenia magicznego znane są nie tylko z badań nad kształtowaniem się myślenia i mowy dziecka, ale również człowiek dorosły odnajduje je we własnych wspomnieniach z dzieciństwa. Cechy myślenia magicznego dzieci można porównać z elementami baśniowymi, w których niezwykła zależność między wydarzeniami oraz swoista nierealność związane ze światem magii są bliskie procesom skojarzeń dziecka przechodzącego przez stadia rozwoju myślenia. Świat baśniowy jest szczególnie wykreowany w następujących książkach dla dzieci: „Alicja w Krainie Czarów” Lewisa Carrolla, „Czarnoksiężnik ze Szmaragdowego grodu” Franka Bauma, „Mały Książę” Antoine de Saint-Exupéry’ego.

Lęki czasem mijają, nawet jeśli nie potrafimy sobie tego zupełnie wyobrazić, ponieważ w danej chwili siedzimy rozdygotani wewnętrznie i ze strachu nie wiemy, co mamy począć.Poniższa propozycja daje dzieciom możliwość dokładnego obserwowania takiej zmiany.

Kiedy wszystkie dzieci opiszą swój strach, rysują na kartkach to, czego się boją. Następnie mną kartkę w kulkę i wkładają ją do doniczki, a następnie przykrywają warstwą ziemi. Potem do ziemi nad kulką ze strachem wkładają cebulkę kwiatu (posadziliśmy już tulipany, szafirki, przed nami narcyzy, czosnek i borgia). Ćwiczenie to symbolizuje możliwość przekształcenia strachu w coś pięknego, oswojenie go, poradzenie sobie z nim w magiczny sposób.

"Bitwa"
Cele i znaczenie:
-odczuwanie siły
-przeżywanie agresji
-zmierzenie się z innymi
- wyładowanie "dzikiej" energii
- dobra zabawa

Podczas odczuwania złości u każdego człowieka aktywuje się jeden z komponentów reakcji "walcz lub uciekaj". Jeśli jest to kompenent "walcz", rośnie w nas energia, nabieramy siły, by jak najlepiej przeciwstawić się potencjalnemuprzeciwnikowi. Podczas tych zajęć dzieci mogły przekonać się, że oprócz skutków psychocznych i w postaci konkretnego zachowania, złość "odczuwamy" również w ciele.

W tym ćwiczeniu dzieci mogą pozbyć się agresji z radością. Większości dzieci sprawia to dużą przyjemność, bo mogą wykorzystać całą swoją siłę i nie muszą się bać, że kogoś zranią. Są reguły, które wyznaczają jasne granice i kązdy musi się ich trzymać. W ten sposób dzieci udczą się postępowania fair. To ćwiczenie będzie również wykorzystywane przy radzeniu sobie z agresją i rozwiązywaniu konfliktów, lecz dopiero wtedy, gdy reguły będą już dobrze znane i dzieci przyzwyczają się do ich przestrzegania.

Po odbyciu walki nastąpiła relaksacja, aby wyciszyć się i naturalnie przejść do kolejnych aktywności przedszkolnych.

WARSZTATY PSYCHOEDUKACYJNE

W okresie niemowlęcym i przedszkolnym (zgodnie z teoriami psychoanalitycznymi, od urodzenia do

około 6-tego roku życia), kształtuje się dziecięce poczucie własnej wartości, podstawowy stosunek dziecka do

otoczenia, jego zdolność przeżywania i identyfikowania własnych i cudzych stanów emocjonalnych. Jeśli w tym

czasie nie położy się nacisku na wspieranie rozwoju emocjonalno – społecznego dziecka, w przyszłości może

okazać się, że pod względem intelektualnym zdecydowanie przewyższa ono normę, ale przy tym nie wierzy w siebie, wyolbrzymia swoje porażki, a nie docenia sukcesów oraz jest samotne, ponieważ nie potrafi nawiązywać satysfakcjonujących kontaktów interpersonalnych. Pierwsze trzy – cztery lata życia dziecka są okresem, w którym procesy uczenia się głównych umiejętności, a przede wszystkim umiejętności emocjonalnych przebiegają dużo łatwiej niż kiedykolwiek później.

Dlatego też warsztaty psychologiczne prowadzone w Przedszkolu „Krasnal” wychodzą naprzeciw temu

zapotrzebowaniu. Obejmują one kształtowanie kompetencji emocjonalnych i społecznych, które według Daniela Golemana składają się na inteligencję emocjonalną. Są to:

1. Świadomość: wiedza o tym, co odczuwamy w danej chwili oraz wykorzystanie tych uczuć do

kierowania naszym procesem decyzyjnym, realistyczna ocena naszych zdolności i dobrze uzasadniona wiara w swoje możliwości (adekwatne poczucie własnej wartości).

2. Samoregulacja: panowanie nad emocjami, aby zamiast utrudniać nam wykonywanie bieżącego

zadania, ułatwiły to sumienność i umiejętność odłożenia nagrody na później, po to, by zająć się osiągnięciem wyznaczonego celu, szybkie dochodzenie do siebie po kłopotach emocjonalnych.

3. Motywacja: kierowanie się swoimi największymi preferencjami w wyznaczaniu celów i dążenie do

nich, przeprowadzanie inicjatywy i staranie doskonalenia się, oraz nie ustawanie w wysiłkach mimo

niepowodzeń, porażek i zawodów.

4. Empatia: wyczuwanie uczuć innych osób, umiejętność spojrzenia na sytuację z ich punktu widzenia,

tworzenie i podtrzymywanie więzi porozumienia z nimi. Zdolność do empatii sprawia, że dzieci stają się mniej agresywne i angażują się w prospołeczne działania.

5. Umiejętności społeczne: dobre panowanie nad emocjami w kontaktach z innymi i dokładne

rozpoznawanie sytuacji społecznych oraz sieci powiązań, bezkonfliktowe utrzymywanie kontaktów z innymi

oraz wykorzystywanie tych umiejętności dla przeprowadzenia negocjacji i łagodzenia sporów, współpracy i

pracy zespołowej.

Ponadto celem warsztatów jest również przeciwdziałanie już zaistniałym problemom emocjonalnym

dzieci w wieku przedszkolnym.

Przykładowe zagadnienia poruszane na warsztatach psychologicznych to:

Psychoedukacja emocjonalna – poznanie różnorodnych emocji, rozpoznawanie ich niewerbalnych przejawów, sposoby reagowania,
Radzenie sobie ze strachem i niepewnością.
Złość, agresja, akceptowalne społecznie sposoby radzenia sobie z nią,
Smutek, jego okazywanie i próby akceptacji lub przezwyciężenia,
Integracja, współpraca w grupie,
Wykluczanie z grupy, „kozioł ofiarny”,
Specyfika kłamstwa,
Zazdrość i kłótnie między rodzeństwem,
Sposoby relaksacji i radzenia sobie ze stresem,
Poznawanie swoich mocnych stron, pozytywne informacje zwrotne od grupy jak sposoby na wzmacnianie poczucia własnej wartości.

W grupach dzieci 5- i 6-letnich prowadzony będzie Program Kształtowania Umiejętności Prospołecznych, którego twórcami są Ellen McGinnis i Arnold P. Goldstein (program START zaadaptowany przez Ewę Morawską i dr Jacka Morawskiego jest do wglądu w Przedszkolu).

Wszystkie zajęcia mają charakter warsztatowy, są prowadzone metodami aktywnymi, jak dyskusja,

drama, doświadczenie własne. Aby wzbogacić treść zajęć korzystam z różnorodnych technik porozumienia z

dziećmi: za pomocą materiału werbalnego, wizualnego, muzyki, korzystam ze zróżnicowanych technik

plastycznego wyrazu. Tworzę również razem z dziećmi, co jest według mnie najskuteczniejszą metodą

zmaksymalizowania efektów warsztatu.

mgr Aleksandra Krzywińska

psycholog, psychoterapeuta, trener

Nakarm glodne dziecko - wejdz na strone www.Pajacyk.pl